Yedikule Hisarı

Yorum Yap

Yedikule Zindanları, İstanbul'un tarihî kara surları üzerinde yer alan ve şehrin siyasî, askerî ve sosyal tarihine tanıklık etmiş önemli yapılardan biridir. Bugünkü yapının çekirdeğini, Bizans İmparatorluğu döneminde şehrin güneybatısında bulunan Altınkapı (Porta Aurea) oluşturur. İmparator Theodosius tarafından 5. yüzyılda yaptırılan Altınkapı, İstanbul'a imparatorların zafer alaylarıyla girdikleri görkemli bir tören kapısıydı. Osmanlı döneminde ise bu kapının çevresindeki surlara yeni kuleler eklenerek günümüzdeki beşgen planlı hisar meydana getirildi. 1453'te İstanbul'un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmed, şehrin savunmasını güçlendirmek amacıyla surların çeşitli bölümlerini tahkim ettirdi. Yedikule'nin bugünkü görünümünü kazanması da büyük ölçüde bu dönemde gerçekleşti. Bizans döneminden kalan üç kuleye Osmanlılar tarafından dört kule daha eklenmesiyle yapı yedi kuleli bir hisara dönüştü. Bu sebeple Osmanlı kaynaklarında yapı "Yedikule Hisarı" adıyla anılmaya başlandı. Böylece başlangıçta Bizans'ın ihtişamını temsil eden Altınkapı çevresi, Osmanlı hâkimiyeti altında askerî ve idarî bir yapıya dönüştü. Yedikule'nin Osmanlı dönemindeki en önemli işlevlerinden biri hazine ve devlet evrakının muhafazasıydı. Bununla birlikte yapı, zaman zaman devlet açısından önemli kişilerin tutulduğu bir hapishane olarak da kullanıldı. Özellikle Osmanlı Devleti'nin yabancı devletlerle ilişkilerinde rehin veya esir durumuna düşen elçiler burada muhafaza edilebiliyordu. Bu nedenle Yedikule, Osmanlı siyasî tarihinde yalnızca bir kale değil, aynı zamanda diplomatik ilişkilerin ve devlet güvenliğinin bir parçası hâline geldi. Hisarın zindan olarak kullanılması, yapının halk hafızasında güçlü ve biraz da ürkütücü bir şöhret kazanmasına yol açtı. Burada tutulan kişiler arasında yabancı elçiler, savaş esirleri ve çeşitli siyasî mahpuslar bulunuyordu. Ancak Yedikule hakkında anlatılan bütün idam, işkence ve mahpus hikâyelerini aynı ölçüde tarihî gerçek kabul etmek doğru değildir. Özellikle sonraki dönemlerde ortaya çıkan bazı rivayetler, yapının gerçek tarihî işlevinden daha korkunç bir şekilde tasvir edilmesine yol açmıştır. Tarihçi açısından burada yapılması gereken, rivayet ile arşiv ve kroniklerle doğrulanabilen bilgiyi birbirinden ayırmaktır. Yedikule, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde askerî önemini büyük ölçüde kaybetti. İstanbul'un surlarının savunma sistemindeki rolünün azalmasıyla hisar daha ziyade tarihî bir eser niteliği kazandı. 19. yüzyıl ve sonrasında İstanbul'a gelen seyyahların ve Avrupalı araştırmacıların ilgisini çeken yapılardan biri oldu. Cumhuriyet döneminde ise kültürel miras kapsamında koruma altına alınarak İstanbul'un en önemli tarihî mekânlarından biri hâline geldi. Günümüzde Yedikule Hisarı, surların ve kulelerin yanı sıra Altınkapı'nın kalıntılarıyla Bizans ve Osmanlı tarihinin aynı mekânda görülebilmesini sağlayan nadir yapılardandır. Bugün Yedikule Zindanları'na bakıldığında yalnızca eski bir hapishane görmek eksik bir değerlendirme olur. Yapı, Roma-Bizans İstanbul'undan Osmanlı İstanbul'una, oradan da modern Türkiye'ye uzanan yaklaşık bin beş yüz yıllık şehir tarihinin somut bir parçasıdır. Altınkapı'nın imparatorluk törenlerini, Osmanlı hisarının askerî ve idarî fonksiyonlarını ve zindanların siyasî mahpuslarla olan ilişkisini aynı tarihî mekânda görmek mümkündür. Bu bakımdan Yedikule, İstanbul'un yalnızca fetih sonrasındaki tarihini değil, şehrin Roma İmparatorluğu döneminden Cumhuriyet'e kadar geçirdiği dönüşümü anlamak için de son derece kıymetli bir tarihî eserdir.

Fatih belediyesinin Web sitesi üzerinden gece turuna kayıt oldum (ücretsiz) tur saatinde güvenliğe kimliğinizi teslim edip fener alıyorsunuz ve rehber eşliğinde gezebilirsiniz o atmosferde gezmek çok güzel bir deneyimdi tur rehberi harika bir anlatım gerçekleştirdi sürekli sormak istediğiniz bir şey varsa sorabilirsiniz diye yardımcı oldu tur sonunda servis ile yenikapı marmaray istasyonuna da ücretsiz otobüs vardı güzel bir deneyim oldu.

Fatih Belediyesinin düzenlediği ücretsiz Kültür turu ile katıldım , tur rehber ile yaklaşık yarım saat 45 dakika sürüyor , ama siz akşama kadar kalabilirsiniz toplamda 1-2 saatlik bir gezi yetiyor. Burası İstanbul’un en tarihi en eski dördüncü yüzyıllarda yapılmaya başlanmış yeri. Bir çok dizi ve film çekilmiştir. İçeride tuvalet kafeterya alanları var.

Fatih Belediyesi’nin Fenerli Gece etkinliğine katıldım. Süresi biraz kısa olsa da ambiyans olarak oldukça keyifli bir deneyimdi. Bilet konusu biraz karışık görünüyor ama aslında basit: Genelde cuma günleri saat 09.00 civarında satışa açılıyor. Belediyenin web sitesine üye olarak ya da mobil uygulama üzerinden bilet alabilirsiniz. Kontenjan sınırlı olduğu için hızlı tükeniyor, özellikle akşam seansları. Girişte fener almak için kimlik bırakmanız gerekiyor. Ne yazık ki bazı kişiler fenerleri hatıra sanıp götürdüğü için böyle bir uygulama yapılmış. Etkinlikte iki kule geziliyor ancak süre kısa olduğu için çabuk bitiyor. Buna rağmen ortam ve atmosfer oldukça başarılıydı. Genel olarak güzel bir etkinlik, ancak süresinin biraz daha uzun olması deneyimi daha da keyifli hale getirebilir.

Güzel bir müze. Genç Osman'ı zindanı görülebilir. Surları çıkıp manzara seyredilebilir. Altın kapı da müzenin içindeki.