Şeyh Yahya Efendi Türbesi

Şeyh Yahya Efendi Kimdir? Şeyh Yahya Efendi (1495, Trabzon - 1571, İstanbul), 16. yüzyıl Osmanlı döneminde yaşamış tanınmış bir İslam âlimi, mutasavvıf, hekim ve şairdir. Trabzon Kadısı Ömer Efendi'nin oğludur. Yavuz Sultan Selim'in Trabzon valiliği döneminde dünyaya gelmiş; annesi Afife Hatun'un Şehzade Süleyman'a (Kanunî Sultan Süleyman) sütannelik yapması sebebiyle Kanunî'nin sütkardeşi olmuştur. İlim ve tasavvuf dünyasında "Molla Şeyhzâde" veya "Beşiktaşlı Yahya Efendi" adlarıyla tanınmış, aynı zamanda halk inancında Aziz Mahmud Hüdâyi, Telli Baba ve Hz. Yûşâ ile birlikte Boğaziçi'nin dört manevi koruyucusundan biri ve denizcilerin piri kabul edilmiştir. Hayatı ve Katkıları İlmî Faaliyetleri ve Müderrisliği: İlk eğitimini memleketi Trabzon'da babasından ve dönemin âlimlerinden aldıktan sonra İstanbul'a gelmiş, Şeyhülislâm Zenbilli Ali Efendi'nin talebesi olmuştur. İcazetini aldıktan sonra Canbaziye ve Sahn-ı Semân medreselerinde müderrislik yapmış, çok sayıda talebe yetiştirmiştir. Tasavvuf ve İnzivası: Medrese hocalığını bıraktıktan sonra Beşiktaş sırtlarında satın aldığı geniş arazide kendi imkânlarıyla bir mescid-tekke ve çilehane inşa ettirmiş, ömrünün kalan kısmını burada ibadet, tefekkür, bahçe işleri ve halkı irşat ile geçirmiştir. Devlet İdaresi ve Nasihatleri: Sütkardeşi Kanunî Sultan Süleyman başta olmak üzere devlet erkânının büyük saygısını kazanmış, padişaha kritik meselelerde manevi rehberlik yapmış, gerektiğinde haksızlıklara karşı açık uyarılarda bulunmuştur. Edebî ve Tıbbî Yönü: Dini ve tasavvufi ilimlerin yanında tıp ve geometri gibi fen ilimleriyle de ilgilenmiş; "Müdâmî" mahlasıyla tasavvufi ve lirik şiirler kaleme almıştır. Türbesi Şeyh Yahya Efendi 1571 yılında vefat ettiğinde Beşiktaş'ta kurduğu dergâhın haziresine defnedilmiştir. Vefatının ardından Sultan II. Selim'in emriyle kabrinin üzerine Mimar Sinan tarafından türbe inşa ettirilmiştir. Zaman içinde genişleyen türbe ve hazire alanında Yahya Efendi'nin yanı sıra Osmanlı hanedan mensupları, devlet ricali ve ulema defnedilmiş, yapı günümüzde Boğaziçi yamacında en çok ziyaret edilen manevi duraklardan biri haline gelmiştir.