Şeyh Mustafa Devati Türbesi

Şeyh Mustafa Devati Kimdir? 17. yüzyıl Osmanlı döneminde yaşamış tanınmış bir mutasavvıf, âlim ve Celvetiyye tarikatı şeyhidir. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte Üsküdar'da doğduğu tahmin edilmektedir. Babasının adı Resul'dür. Geçimini hokka kalemi (divit) imalatıyla sağladığı veya ailesi bu işle meşgul olduğu için halk arasında "Devâtî" veya "Divitçi" lakabıyla şöhret bulmuştur. 1070 (1660) yılında (bazı kaynaklara göre 1067 / 1657-1658) Üsküdar'da vefat etmiştir. Hayatı ve Katkıları Tasavvuf Yoluna Girişi: Gençlik yıllarında gördüğü rüyaların ardından Üsküdar'daki Hüdâyî Âsitânesi'ne yönelmiş ve Aziz Mahmud Hüdâyî'nin halifesi Muk'ad Ahmed Efendi'ye intisap etmiştir. Kabiliyeti sayesinde seyrüsülûkünü tamamlayıp hilâfet almış, mürşidinin yönlendirmesiyle bir dönem Kastamonu'da irşad faaliyetlerinde bulunmuştur. İlmî Faaliyetleri ve Müderrisliği: Tasavvuf yolundaki ilerleyişinin yanı sıra medrese ilimlerine de yönelmiş, mülâzemet dönemini bitirip imtihanı kazanarak müderris tayin edilmiştir. 1651 yılında Molla Kestel Medresesi'nde, 1652-1657 yılları arasında ise Üsküdar Atik Valide Dârülhadisi'nde dönemin önemli ilim talebelerine ders vermiştir. İrşad Faaliyeti ve Tekke Hizmeti: 1657'de resmi müderrislik görevini bırakarak Arslan Ağazâde Mustafa Bey tarafından yaptırılan camiyi tekkeye dönüştürmüş ve burada vefatına kadar Celvetiyye usulünce mürid yetiştirmiştir. Vefatından sonra yerine talebelerinden Abdülbâki Dede, Fidancı Mehmed Efendi ve oğlu Mehmed Tâlib Efendi geçmiştir. Eserleri: Mustafa Devâtî'nin bilinen en önemli eseri "Tuhfetü's-sûfiyyîn" adlı kitabıdır. Bu eserde tasavvufi yolculuğunu, manevi keşiflerini, rüyalarını ve dönemin tasavvuf anlayışını aktarmıştır. Türbesi Şeyh Mustafa Devati Türbesi, İstanbul ili Üsküdar ilçesi Sultantepe Mahallesi Selman-ı Pak Caddesi üzerinde, kendi adıyla da anılan Şeyh Camii'nin cümle kapısı hizasında yer almaktadır. 17. yüzyılda vefatının ardından inşa edilen türbede Şeyh Mustafa Devati, oğlu Şeyh Mehmed Tâlib Efendi ve sonraki dönem tekke meşâyihine ait ahşap sandukalar bulunmaktadır. Yapı, 19. yüzyıl sonunda Hüseyin Haki Bey'in eşi Fatma Zehra Hanım tarafından esaslı bir tamirden geçirilmiş ve günümüze kadar korunarak ulaşmıştır.