Şerefiye Sarnıcı - İstanbul

Şerefiye Sarnıcı - İstanbul Nedir? Şerefiye Sarnıcı (Theodosius Sarnıcı), İstanbul'un Tarihi Yarımada bölgesinde, Fatih ilçesine bağlı Binbirdirek Mahallesi'nde yer alan yaklaşık 1600 yıllık tarihi bir yer altı su deposudur. Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu döneminde başkentin su ihtiyacını karşılamak ve Belgrad Ormanları'ndan su kemerleriyle getirilen suyu depolayıp Büyük Saray, Nymphaeum ve Zeuksippos Banyoları gibi merkezi yapılara taksim etmek amacıyla inşa edilmiştir. Günümüzde özgün mimarisi, mermer sütunları ve çağdaş 360 derece projeksiyon haritalama gösterileriyle müze ve kültür-sanat alanı olarak hizmet vermektedir. Tarihçesi İnşası: Her ne kadar yapım kitabesi günümüze ulaşmamış olsa da mimari üslubu ve teknik özellikleri incelendiğinde yapının 428 ile 443 yılları arasında, Doğu Roma İmparatoru II. Theodosius döneminde inşa edildiği kabul edilmektedir. Şehrin en erken tarihli su yapılarından biri olan sarnıç, yüzyıllar boyunca kentin stratejik su rezervlerinden birini oluşturmuştur. Osmanlı Dönemi ve Sonrası: Şerefiye adını, Osmanlı döneminde üzerinde ve çevresinde gelişen mahalleden almıştır. 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başlarında sarnıcın üzerine Arif Paşa Konağı yapılmış; bu yapı 1912'den itibaren İstanbul Şehremaneti Binası, 1930-1984 arasında İstanbul Belediye Hizmet Binası, daha sonra ise Eminönü Belediye Binası olarak kullanılmıştır. Bu süreçte sarnıç uzun süre yer üstündeki kamu binalarının altında saklı kalmıştır. Yeniden Keşif ve Restorasyon: 2010 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından Eminönü Belediye Binası'nın yıkılması kararıyla sarnıcın üzerindeki betonarme ekler temizlenmiş, tarihi yapı tamamen gün yüzüne çıkarılmıştır. Kapsamlı bir restorasyon ve çevre düzenlemesi sürecinin ardından Şerefiye Sarnıcı, 24 Nisan 2018 tarihinde modern bir giriş yapısı eşliğinde müze olarak kapılarını ziyarete açmıştır. Yapısal ve Mimari Özellikleri Taşıyıcı Sistem ve Ölçüler: Sarnıç yaklaşık 24 metreye 40 metre boyutlarında dikdörtgen bir tabana oturmakta olup tavan yüksekliği 11 metreyi bulmaktadır. Mekânın örtü sistemini 45 adet yelken tonoz oluşturmakta ve bu tonozlar dörderli 8 sıra halinde dizilmiş toplam 32 adet görkemli mermer sütun tarafından taşınmaktadır. Sütunlar ve Başlıklar: Yapıda kullanılan sütunların tümü Marmara Adası mermerinden sarnıca özel olarak işlenmiştir. Sütun başlıkları Korinth üslubunda olup üzerleri impost bloklarla desteklenmiş ve akantus (ayı pençesi) yaprağı kabartmalarıyla süslenmiştir. Duvar ve İzolasyon Tekniği: Yaklaşık 2,5 metre kalınlığındaki masif dış duvarlar, yüksek su basıncına dayanabilmesi amacıyla köşelerde kavisli inşa edilmiştir. Duvarların iç yüzeyi sızdırmazlığı sağlamak üzere Roma ve Bizans dönemlerine özgü su geçirmez Horasan harcı sıvasıyla kaplanmıştır. Dijital Deneyim ve Mapping: Sarnıç, tarihi dokusunu korurken Türkiye'de tarihi bir mekânda kalıcı olarak kurulan ilk 360 derece projeksiyon haritalama (mapping) teknolojisi altyapısına sahiptir. Belirli periyotlarla duvarlara ve sütunlara yansıtılan sesli ve ışıklı gösterilerle mekânın ve İstanbul'un su mirası anlatılmaktadır.