Selimiye Arasta Çarşısı Edirne

Selimiye Arasta Çarşısı Edirne Nedir? Selimiye Arasta Çarşısı, Edirne'nin merkezinde yer alan ve UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki Selimiye Külliyesi'nin batı cephesine bitişik olarak inşa edilmiş tarihi bir kapalı Osmanlı çarşısıdır. Yapı, Mimar Sinan'ın başyapıtı olan Selimiye Camii'nin sürekli bakım, onarım ve işletme giderlerine kalıcı bir vakıf geliri sağlamanın yanı sıra caminin oturduğu eğimli araziyi batı yönünden destekleyen istinat ve teras işlevini görmek amacıyla inşa edilmiştir. Tarih boyunca esnaf dayanışmasının en önemli örneklerinden biri olan çarşı, günümüzde de Edirne'ye özgü badem ezmesi, Kavala kurabiyesi, deva-i misk helvası, aynalı süpürge, Edirne mis meyve sabunları ve geleneksel el sanatları ürünlerinin satıldığı canlı bir ticaret mekânı olarak varlığını sürdürmektedir. Tarihçesi İnşası: Sultan II. Selim döneminde Selimiye Camii tamamlandıktan sonra, külliyenin giderlerini karşılamak üzere Sultan III. Murad tarafından Mimar Sinan'ın kalfası ve dönemin başmimarı Davud Ağa'ya inşa ettirilmiştir. İnşaat 16. yüzyılın son çeyreğinde tamamlanarak külliyeye dahil edilmiştir. Kavaflar Çarşısı Dönemi: Ünlü Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi Seyahatnâme'sinde bu yapıyı, ayakkabıcı ve yemenicilerin yoğun olarak faaliyet gösterdiği "Kavaflar Çarşısı" (veya Haffaflar Çarşısı) adıyla anmıştır. Her sabah esnafın çarşının orta bölümünde bir araya gelerek doğru iş yapacaklarına ant içtiği ve dürüst ticaret için dua ettiği asırlık gelenek burada şekillenmiştir. Onarımlar ve Günümüz: İlk yapıldığında çatısının tamamen kurşun plakalarla kaplı olduğu bilinen çarşı, geçen asırlarda çeşitli yangın ve savaş hasarlarına uğramış, kurşun örtüsü zamanla farklı onarım masraflarında kullanılmıştır. Cumhuriyet döneminde Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen kapsamlı restorasyonlarla korunarak özgün yapısı ayağa kaldırılmış ve Edirne'nin en çok ziyaret edilen turistik alışveriş güzergâhlarından biri haline gelmiştir. Mimari Özellikleri Boyutlar ve Plan Şeması: Çarşı, yaklaşık 225-256 metre uzunluğunda tek bir ana koridordan oluşan, uzunlamasına eksenli bir arasta planına sahiptir. Üst örtüsü tuğla tonozlarla kapatılmış olup koridor boyunca karşılıklı sıralanan toplam 124 dükkân yer alır. Kemerler ve Taşıyıcı Sistem: Yapı boyunca uzanan koridor ve dükkân açıklıkları, klasik Osmanlı taş ve tuğla işçiliğini sergileyen 73 adet kemer ile birbirine bağlanmıştır. Dua Kubbesi: Çarşının tam orta kesiminde koridoru kesen ve mimariyi zenginleştiren bir kubbe yer alır. "Dua Kubbesi" veya "Arakıye" olarak adlandırılan bu bölüm, sabahları esnafın toplanıp çarşının bereketi ve doğru tartıp doğru satmak adına dua ettiği manevi merkez noktasıdır. Giriş Kapıları: Arastaya dört ayrı noktadan giriş sağlanır. Bu kapılardan biri merdivenlerle doğrudan Selimiye Camii'nin batı dış avlusuna açılırken diğer kapılar Edirne şehir merkezine ve çevre meydan akslarına çıkış verir.