Şehzade Camii

Şehzade Camii Nedir? Şehzade Camii (veya Şehzadebaşı Camii), İstanbul'un Fatih ilçesinde, Kalenderhane Mahallesi'nde yer alan 16. yüzyıla ait anıtsal bir Osmanlı selâtin camisidir. Kanuni Sultan Süleyman tarafından, genç yaşta vefat eden ve tahtın varisi olarak görülen oğlu Şehzade Mehmed'in aziz hatırasını yaşatmak amacıyla yaptırılmıştır. Mimar Sinan’ın Hassa Başmimarı unvanıyla inşa ettiği ilk büyük selâtin eseri olan külliye, mimarın kendi ifadesiyle “çıraklık eserim” olarak andığı fakat klasik Osmanlı mimarisinde mekân birliğini kuran en önemli başyapıtlar arasında yer almaktadır. Tarihçesi İnşa Sebebi: 1543 yılında Manisa sancağında vali iken genç yaşta vefat eden Şehzade Mehmed'in ani ölümü üzerine derin bir üzüntü yaşayan babası Kanuni Sultan Süleyman, onun adına geniş kapsamlı bir külliye yapılmasını emretmiştir. İnşa Süreci ve Açılışı: Külliyenin inşasına Haziran 1543'te başlanmış; önce Şehzade Mehmed'in türbesi tamamlanmış, caminin temeli 23 Mayıs 1544'te atılmış ve yapı Ağustos 1548'de (Hicri Receb 955) ibadete açılmıştır. Tarihî Yangınlar ve Onarımlar: 1613 ve 1633 yıllarındaki yangınlarda zarar gören külliye, Sultan IV. Murad döneminde tamir edilmiş ve şadırvan kubbesi yenilenmiştir. 1718 ve 1782 yıllarında çıkan büyük şehir yangınlarında minare külahlarına kadar ahşap aksamı zarar görmüş ve sonrasında onarılmıştır. Restorasyonlar: Cami ve türbeler 1916 ve 1953 yıllarında kısmi tamiratlardan geçmiş, 1994-1999 yılları arasında ise Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kapsamlı bir restorasyon sürecine tabi tutulmuştur. Mimari Özellikleri Merkezi Kubbe ve Dört Yarım Kubbe Düzeni: Kare bir harim planına sahip olan camide, 18,42 metre çapındaki ve yaklaşık 37 metre yüksekliğindeki merkezi kubbe dört filayağına oturur. Bu ana kubbe, dört yönden birer yarım kubbe ve köşe kubbeleriyle desteklenerek iç mekânda eksiksiz bir simetri ve merkezi mekân birliği meydana getirir. Harim ve Avlu Uyumu: Mimar Sinan, revaklı şadırvan avlusu ile ibadet mekânı olan harimi birbiriyle eş büyüklükte kareler olarak kurgulamıştır. Dış avlu 12 sütuna oturan 16 kubbeyle çevrilidir ve ortasında sekizgen planlı mermer bir şadırvan yer alır. Kabartma Motifli Çifte Minareler: Caminin ikişer şerefeli iki minaresi, Mimar Sinan’ın diğer eserlerinde rastlanmayan biçimde gövdeleri boyunca uzanan kabartma geometrik desenler, yivler ve bezemelerle tezyin edilmiştir. İç Mekân ve Taş İşçiliği: Yapının mihrap ve minberi saf beyaz mermerden ince kafes işçiliği ve oymalarla işlenmiştir; hünkâr mahfili ile sekiz sütun üzerinde yükselen müezzin mahfili dönemin taş ustalığının zarif örneklerindendir. Hazire ve Türbeler: Cami haziresinde başta çinileri ve kubbe altı ahşap taht kurgusuyla öne çıkan Şehzade Mehmed Türbesi olmak üzere Rüstem Paşa Türbesi, Damad İbrahim Paşa Türbesi, Şehzade Mahmud Türbesi ve Fatma Sultan Türbesi gibi birçok anıtsal Osmanlı mezar yapısı yer almaktadır.