Orhan Kemal İl Halk Kütüphanesi

Orhan Kemal İl Halk Kütüphanesi Nedir? Orhan Kemal İl Halk Kütüphanesi, İstanbul'un Fatih ilçesinde, tarihi yarımadanın ana arterlerinden biri olan Ordu Caddesi üzerinde tarihi Simkeşhâne binasında hizmet veren, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı bir halk kütüphanesidir. Temelleri Osmanlı Devleti'nin İstanbul'u fethinden sonra inşa edilen ilk darphaneye ve sonrasındaki Simkeşhâne-i Âmire yapısına dayanan kütüphane, Bizans dönemi Forum Tauri (Theodosius Forumu) kalıntılarını barındıran zengin tarihi dokusu ve bünyesindeki on binlerce ciltlik dermesiyle araştırmacılara, öğrencilere ve halka okuma ve çalışma alanı sunmaktadır. Tarihçesi Antik Dönem: Yapının yer aldığı alan Roma ve Erken Bizans döneminde I. Theodosius tarafından yaptırılan üç gözlü zafer takının yer aldığı Tauris Forumu (Forum Tauri) sınırları içindeydi. Darphane Olarak İnşası: Fatih Sultan Mehmet döneminde, 1470–1475 yılları arasında Sekbanbaşı Yakup Ağa Camii'nin yanına şehrin ilk sikke basım merkezi olan Darphane-i Âmire inşa edilmiştir; fetihten sonraki ilk Osmanlı altın sikkelerinin burada basıldığı kaydedilmektedir. Simkeşhâneye Dönüşüm: 17. yüzyıldaki yangın ve depremlerle zarar gören ve darphane fonksiyonunu Topkapı Sarayı'na devreden yapı, Sultan III. Ahmed tarafından annesi Emetullah Râbi'a Gülnûş Vâlide Sultan'ın vakfına devredilmiştir. 1707 yılında Başmimar Mehmed Ağa tarafından sebil, mektep, çeşme ve mescit eklenerek yenilenmiş ve saray ile ordu mensuplarının kıyafetlerinde kullanılan altın ve gümüş sim/sırma tellerinin üretildiği Simkeşhâne-i Âmire haline getirilmiştir. Tahribat ve İmar Değişiklikleri: 19. ve 20. yüzyıllardaki yangınlar ve savaş dönemlerinin ardından işlevini kaybeden bina metruk hale gelmiştir. 1957–1958 yıllarında Beyazıt-Aksaray yol genişletme çalışmaları sırasında yapının kuzey cephesi yıkılmış, yalnızca arka ve yan bölümleri ayakta kalmıştır. Restorasyon ve Kütüphaneye Dönüşüm: 1964 yılında Prof. Dr. Bedii Nuri Şehsuvaroğlu öncülüğündeki İstanbul Şehir Kütüphanesini Kurma ve Yaşatma Derneği'nin girişimleriyle başlayan onarım süreci Kültür Bakanlığı'nın desteğiyle 1976'da tamamlanmıştır. Daha önce Fatih Millet Kütüphanesi binasında faaliyet gösteren İstanbul İl Halk Kütüphanesi, 16 Kasım 1981 tarihinde bu binaya taşınmıştır. İsim Değişikliği: Kütüphaneye 11 Aralık 2001 tarihinde Kültür Bakanlığı kararıyla Türk edebiyatının önemli yazarlarından Orhan Kemal'in adı verilmiştir. Mimari Özellikleri Genel Yerleşim ve Plan: Yapı, tipik Osmanlı şehir içi ticaret hanı plan şemasına uygun olarak geniş bir iç avlu etrafında yükselen revaklı ve tonozlu odalardan meydana gelmekteydi. Günümüze L şeklinde iki kanadı ulaşmış olup üç katlı kâgir düzendedir. Açık Hava Müzesi Niteliğindeki Avlu: Yapının geniş iç avlusunda, inşaat ve restorasyon kazıları esnasında ortaya çıkarılan I. Theodosius Zafer Takı'na ve Theodosius Forumu'na ait Bizans dönemi mermer mimari parçalar, kabartmalar ve sütun kaideleri açık sergileme alanı halinde yer almaktadır. Cephe ve Yapı Malzemesi: Dış cephe örgüsünde kesme taş ve tuğla hatıllar birlikte kullanılmıştır. Ordu Caddesi'ne bakan uç kısmında 18. yüzyıl Lale Devri üslubunu yansıtan mermer hazneli ve parmaklıklı Simkeşhâne Sebili ve çeşmesi yer almaktadır.