Mihrişah Sultan Çeşmesi

Mihrişah Sultan Çeşmesi Nedir? Mihrişah Sultan Çeşmesi (Küçüksu Kasrı Çeşmesi), İstanbul'un Beykoz ilçesine bağlı Göksu Mahallesi'nde, Boğaziçi sahilinde Küçüksu Kasrı'nın bitişiğinde yer alan 19. yüzyıl başlarına ait anıtsal bir meydan çeşmesidir. 1806 yılında Osmanlı Padişahı III. Selim tarafından, vefat eden annesi Mihrişah Valide Sultan'ın ruhu için hayrat olarak inşa ettirilmiştir. Dönemin ünlü Boğaziçi mesire alanı olan Küçüksu Çayırı'na su sağlamak ve bölgeyi ziyaret eden halk ile saray erkanının kullanımına sunulmak amacıyla yükseltilmiş bir namazgâh platformuyla birlikte tasarlanmıştır. Tarihçesi Mesire Alanının İmarı: Padişah III. Selim, 1792 yılında o dönem ahşap olan Küçüksu Kasrı'nı onartmış, kasrın çevresinde ve Göksu Deresi yakınlarındaki mesire alanını yeniden düzenletmiştir. Çeşmenin İnşası (1806): III. Selim, 1805 yılında vefat eden annesi Mihrişah Valide Sultan anısına 1806 (Hicri 1221) yılında sahil kenarına bu anıtsal meydan çeşmesini yaptırmış; çevresine açık havada ibadet edilebilmesi için kıble taşları bulunan bir namazgâh alanı ekletmiştir. Cumhuriyet Dönemi ve Onarımlar: Boğaziçi resimlerinde ve gravürlerinde sıkça tasvir edilen yapı, çevresindeki iskele ve köprü inşaatları sürecinde yıpranmış; namazgâh taşları günümüze ulaşamamış olsa da çeşme gövdesi çeşitli dönemlerde yapılan restorasyonlarla özgünlüğünü koruyarak günümüze ulaşmıştır. Mimari Özellikleri Plan Şeması: Kareye yakın dikdörtgen planlı, dört cepheli mermer bir meydan çeşmesidir; cephe genişlikleri yaklaşık 3,96 metre ve 3,20 metre ölçülerindedir. Yapı, Barok üsluptan Ampir (İmparatorluk) üslubuna geçiş döneminin en zarif örnekleri arasında kabul edilir. Üst Örtü ve Saçak: Çeşmenin üzeri kurşun kaplı bir merkezi kubbe ve dört köşedeki küçük kuleciklerle taçlandırılmıştır. Kubbenin altını çevreleyen dışa taşkın geniş taş saçaklar zengin kabartma motiflerle donatılmıştır. Cephe ve Taş Süslemeleri: Çeşmenin köşeleri başlıklı gömme sütunlarla yumuşatılmıştır. Su yalakları akant yapraklarıyla süslenmiş S kıvrımlı barok konsollarla taşınmaktadır. Yuvarlak kemerli ayna taşlarında deniz kabuğu, stilize dal ve çiçek motiflerinden oluşan alçak kabartmalar yer alır. Kitabe ve Tuğralar: Çeşmenin dört cephesini kuşatan toplam 32 satırlık kitabe Hafif Mehmed Paşa tarafından kaleme alınmıştır. Geniş cephelerde III. Selim'in tuğraları bulunmaktadır.