Hz. Halid Türbesi (Eyüp Sultan Türbesi)

Hz. Halid bin Zeyd (Ebû Eyyûb el-Ensârî) Kimdir? Ebû Eyyûb el-Ensârî (doğum adı Hâlid b. Zeyd b. Küleyb), yaklaşık 576 yılında Medine'de doğmuş ve 669 (veya 672) yılında İstanbul surları önünde vefat etmiş sahabi ve kumandandır. Medine'nin köklü kabilelerinden Hazrec'in Neccâroğulları koluna mensuptur. 622 yılındaki Hicret esnasında İslam Peygamberi Hz. Muhammed'i Medine'ye gelişinde evinde yedi ay boyunca ağırladığı için İslam tarihinde "Mihmandâr-ı Nebî" (Peygamber'in ev sahibi/mihmandarı) payesiyle şereflenmiş, Türk-İslam kültüründe ise hürmet ve sevgiyle "Eyüp Sultan" unvanıyla anılmıştır. Hayatı ve Katkıları İslamiyeti Kabulü ve Akabe Biatı: Hicretten iki yıl önce hanımı Ümmü Eyyûb ile birlikte Müslüman oldu ve Ensâr arasında ilk İslamiyeti seçenlerden biri haline geldi; Medineli Müslümanların Hz. Peygamber'e sadakat yemini ettiği İkinci Akabe Biatı'nda bizzat yer aldı. Mihmandarlık Dönemi: Hz. Peygamber Medine'ye hicret ettiğinde, kendisini ağırlamak isteyen kabilelerin çekişmesini önlemek amacıyla devesi Kusva'yı serbest bırakmış; deve Ebû Eyyûb el-Ensârî'nin evinin önünde çökmüştür. Mescid-i Nebevî ve bitişiğindeki odalar tamamlanıncaya kadar Hz. Peygamber yaklaşık yedi ay boyunca onun iki katlı evinde ikamet etmiştir. Gazveler ve Seferler: Hz. Peygamber'in sağlığında Bedir, Uhud, Hendek, Hayber, Mekke'nin fethi ve Huneyn başta olmak üzere bütün gazvelere katıldı. Savaşlarda Peygamber'in yakın korumalığını yaptı ve sancaktarlık görevini üstlendi. İlmi Faaliyeti ve Hadis Rivayeti: Vahiy kâtiplerinden biri olarak Kur'an-ı Kerim ayetlerinin toplanmasına katkı sağladı. Ashap arasında fıkıh ve sünnet bilgisiyle tanındı; Resûlullah'tan bizzat işittiği 150 kadar hadisi rivayet ederek sonraki nesillere aktardı. Devlet İdaresi ve Valiliği: Dört Halife döneminde devlet hizmetini sürdürdü. Hz. Ali'nin hilafetinde Medine valiliği (kaymakamlığı) görevinde bulundu, ardından Sıffîn ve Nehrevan muharebelerinde Hz. Ali'nin safında yer aldı. İstanbul Kuşatması ve Şehadeti: İlerlemiş yaşına rağmen Emeviler döneminde Süfyan b. Avf kumandasında (ve Yezid b. Muaviye komutasındaki takviye birliklerle) başlatılan ilk İstanbul kuşatmasına katıldı. Kuşatma sırasında hastalanarak vefat etmeden önce, cenazesinin ordunun surlara doğru ilerleyebileceği en uç noktaya götürülüp oraya defnedilmesini vasiyet etti ve İslam ordusu tarafından Bizans surlarının dibine defnedildi. Türbesi Ebû Eyyûb el-Ensârî'nin kabrinin yeri, 1453 yılında İstanbul'un fethinin ardından Fatih Sultan Mehmed'in hocası Akşemseddin tarafından keşfedilerek gün yüzüne çıkarılmıştır. Fatih Sultan Mehmed tarafından 1458-1459 yıllarında kabrin üzerine sekizgen planlı, kubbeli bir türbe ve yanına cami ile külliye inşa ettirilmiştir. Yüzyıllar boyunca Osmanlı padişahlarının tahta çıkışlarında kılıç kuşanma merasimlerine ev sahipliği yapan bu türbe, günümüzde İstanbul'un Eyüpsultan ilçesinde İslam dünyasının en saygın ziyaretgahlarından biri olarak varlığını sürdürmektedir.