Hatice Turhan Valide Sultan Türbesi

Hatice Turhan Sultan Kimdir? Hatice Turhan Sultan (yaklaşık 1627 - 1683), Osmanlı İmparatorluğu'nun en güçlü ve nüfuzlu kadın figürlerinden biri olup, Osmanlı padişahı Sultan İbrahim'in hasekisi ve padişah IV. Mehmed'in annesidir. Rus/Slav kökenli olan ve saray terbiyesiyle yetiştirilen Turhan Sultan, henüz çok genç yaşta tahta çıkan oğlu IV. Mehmed'in çocukluk yıllarında "Valide-i Muazzama" unvanıyla saltanat naibeliği yapmış, Osmanlı tarihinde devleti fiilen yönetme yetkisine sahip olmuş ikinci valide sultandır. Tarih yazımında Kadınlar Saltanatı'nın son ve en dirayetli temsilcisi olarak kabul edilir. Hayatı ve Katkıları Saraydaki Yükselişi ve Naibelik: Kösem Sultan'ın saraydaki mutlak gücüne karşı saray bürokrasisi ve ağalar desteğiyle öne çıkmış; 1651 yılında Kösem Sultan'ın bertaraf edilmesinin ardından devlet idaresini fiilen üstlenmiştir. Yaklaşık beş yıl boyunca padişah adına divan kararlarını ve devlet meselelerini bizzat yönlendirmiştir. Köprülüler Dönemi ve İdari Dirayet: Devlet yönetiminde ehil ellere yetki verilmesi gerektiğine inanarak 1656 yılında tecrübeli devlet adamı Köprülü Mehmed Paşa'yı geniş yetkilerle sadrazamlığa tayin etmiş, böylece Osmanlı'da istikrar ve toparlanma dönemi olan Köprülüler Devri'nin başlamasını sağlamıştır. Sadrazama duyduğu güven neticesinde devletin iç siyasetine müdahaleyi azaltarak imar ve vakıf işlerine yoğunlaşmıştır. Çanakkale Savunma Tabyaları: Venedik donanmasının Çanakkale Boğazı'nı abluka altına aldığı kritik dönemde bizzat kendi bütçesinden kaynak ayırarak Boğaz'ın iki yakasına Seddülbahir ve Kumkale kalelerini inşa ettirmiş, başkentin denizden gelebilecek tehditlere karşı emniyetini sağlamıştır. İmar Faaliyetleri ve Yeni Cami Külliyesi: Safiye Sultan tarafından 1598'de temeli atılan ancak yaklaşık 60 yıl boyunca yarım ve atıl kalan Eminönü'ndeki cami inşaatını 1660 büyük İstanbul yangınından sonra kendi girişimiyle yeniden başlatmıştır. Yeni Cami, Hünkar Kasrı, arasta (Mısır Çarşısı), darülkurra, sebil ve mektepten oluşan bu dev külliyeyi 1665 yılında tamamlatarak İstanbul silüetine kazandırmıştır. Kütüphane ve İlim Hizmetleri: Yeni Cami Külliyesi bünyesinde zengin yazma eserlerden oluşan kıymetli bir vakıf kütüphanesi kurmuş, ayrıca imparatorluğun çeşitli vilayetlerinde çok sayıda hayrat, çeşme ve vakıf tesisi ihdas etmiştir. Türbesi Hatice Turhan Valide Sultan Türbesi, İstanbul Eminönü'nde yer alan Yeni Cami Külliyesi dahilinde, 1663 yılında Hassa Başmimarı Mustafa Ağa tarafından inşa edilmiştir. Osmanlı türbe mimarisinin en anıtsal ve görkemli örneklerinden biri olan bu mekan; Hatice Turhan Sultan'ın yanı sıra Osmanlı padişahlarından IV. Mehmed, II. Mustafa, III. Ahmed, I. Mahmud ve III. Osman ile birçok şehzade ve hanım sultanın kabirlerini barındırmasıyla Osmanlı hanedanının en geniş aile kabristanı niteliğindedir.