Blaherne Sarayı Surları

Blaherne Sarayı Surları Nedir? Blaherne Sarayı Surları, İstanbul'un Fatih ilçesine bağlı Ayvansaray semtinde yer alan, Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'nun geç dönem yönetim merkezi olan Blaherne Sarayı kompleksini ve kutsal kabul edilen Blaherne bölgesini dış tehditlerden korumak amacıyla farklı yüzyıllarda inşa edilmiş sur, burç ve kule kalıntılarıdır. Kara Surları'nın Haliç kıyısına ulaştığı hatta yükselen bu savunma sistemi, saray yerleşkesini ve bölgedeki kutsal Meryem Ana Kilisesi ile ayazmasını kuşatmalara karşı tahkim etmek amacıyla peyderpey inşa edilmiştir. Tarihçesi Erken Dönem: Blaherne bölgesi başlangıçta Theodosios Kara Surları'nın dışında, kentin 14. bölgesi olarak konumlanan müstakil bir yerleşimdi. 5. yüzyılda inşa edilen ve Meryem Ana'ya atfedilen kutsal örtünün korunduğu kilise ile ayazma dolayısıyla imparatorların sık sık ziyaret ettiği bir merkez haline gelmiş, ziyaretler sırasındaki konaklamalar için bölgede ilk saray yapıları yükselmeye başlamıştır. Herakleios Surları: 626 yılındaki Avar-Pers kuşatmasında sur dışında kalan kutsal yapıların tahrip olması üzerine, İmparator Herakleios tarafından 627 yılında bölgeyi koruma altına alan tek sıra bir sur duvarı inşa ettirilmiştir. V. Leon Surları: 813 yılında Bulgar Hanı Krum'un kenti tehdit etmesi karşısında İmparator V. Leon, Herakleios surunun önüne ek bir dış sur hattı ve kuleler yaptırarak savunmayı güçlendirmiştir. Komnenos Dönemi: 11. yüzyıl sonlarında İmparator I. Aleksios Komnenos ve ardından I. Manuil Komnenos devrinde imparatorluk ana ikametgâhı Büyük Saray'dan Blaherne Sarayı'na taşınmıştır. İmparator I. Manuil (1143–1180), saray arkasına klasik Theodosios surlarından farklı olarak tek sıra, çok daha kalın, yüksek ve birbirine yakın kulelerle donatılmış anıtsal bir sur hattı yaptırmıştır. Angelos ve Palaiologos Dönemleri: 12. yüzyılın sonunda II. İsaakios Angelos tarafından sarayın kuzey ucuna devasa savunma kuleleri inşa edilmiş; Latin İstilası'nın (1204–1261) ardından kenti yeniden başkent yapan Palaiologos Hanedanı döneminde de surlar onarılarak fethe kadar ana savunma merkezi işlevi görmüştür. 1453 kuşatmasında kentin en yoğun çatışmalarının yaşandığı kilit noktalardan biri olmuştur. Restorasyon: Çeşitli dönemlerde yapılan parça parça güçlendirmelerin ardından, günümüzde İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve ilgili koruma kurulları tarafından sur hattı ve çevresinde koruma, arkeolojik temizlik ve restorasyon uygulamaları yürütülmektedir. Mimari Özellikleri Duvar Yapısı: Hendekli ve üç kademeli klasik Theodosios surlarının aksine, dik bir yamaç üzerine kurulan Blaherne surları hendeksiz, yaklaşık 12-15 metre yüksekliğinde, kalın ve tek hatlı bir duvar gövdesine sahiptir. Örgü ve Malzeme: Yapıda moloz taş ve kireç harçlı dolgunun yüzeyinde almaşık düzende sıralanan kesme taş ve tuğla kuşaklar kullanılmıştır. Farklı yüzyıllarda yapılan eklemeler ve onarımlar, duvar örgüsündeki farklılaşmalardan açıkça takip edilebilmektedir. Kuleler ve Payandalar: Manuel Komnenos surlarında sekizgen ve dairesel formlu kuleler yer alırken; kuzey kesimde halk arasında Anemas Zindanı olarak da adlandırılan yüksek tonozlu hücreler, payandalar ve II. İsaakios Angelos Kulesi gibi anıtsal savunma elemanları bulunur. Kapılar: Bu sur kesiminde kara yönüne bağlantı sağlayan Kaligaria Kapısı (Eğri Kapı) ve Haliç yönüne açılan tali kapılar yer almaktadır.