Beyazıt Devlet Kütüphanesi

Beyazıt Devlet Kütüphanesi Nedir? Beyazıt Devlet Kütüphanesi; İstanbul'un Fatih ilçesinde, tarihi Beyazıt Meydanı ile Sahaflar Çarşısı'nın bitişiğinde yer alan, Türkiye'nin devlet eliyle kurulan ilk kütüphanesidir. Yapı, Osmanlı Padişahı II. Bayezid tarafından 16. yüzyıl başında inşa ettirilen Beyazıt Külliyesi'nin imaret (çorba mutfağı) ve kervansaray birimlerinin 19. yüzyılın sonunda kütüphaneye dönüştürülmesiyle hayata geçirilmiştir. Hem Osmanlı dönemi matbu ve yazma eserlerini hem de Cumhuriyet döneminde Basma Yazı ve Resimleri Derleme Kanunu kapsamında basılan tüm yayınları bir araya getiren ulusal ölçekte bir araştırma ve derleme kütüphanesi olarak hizmet vermektedir. Tarihçesi Külliye Birimlerinin İnşası: Kütüphanenin günümüzde faaliyet gösterdiği bina, 1501-1506 yılları arasında Sultan II. Bayezid Külliyesi'nin imaret ve kervansaray bölümleri olarak inşa edilmiştir. Kütüphaneye Dönüştürülme ve Açılış: 19. yüzyılın sonlarında vakıf kütüphanelerindeki dağınık eserleri korumak ve devlet eliyle modern bir kütüphane oluşturmak amacıyla Sultan II. Abdülhamid'in talimatı ve kişisel katkılarıyla imaret binası kapsamlı bir onarımdan geçirilmiş, 24 Haziran 1884 tarihinde "Kütüphane-i Umûmî-i Osmânî" adıyla hizmete açılmıştır. Raflara konulan ilk eser Mehmed Nâimâ Efendi'nin kaleme aldığı "Tarih-i Naîmâ" ciltleridir. Cumhuriyet Dönemi Gelişmeleri: 1934 yılında Mustafa Kemal Atatürk'ün tensibiyle çıkarılan Basma Yazı ve Resimleri Derleme Kanunu ile kütüphane bir "derleme kütüphanesi" statüsü kazanmış ve Türkiye'de basılan her yayının bir nüshasının buraya iletilmesi kurala bağlanmıştır. 1961 yılında toplanan 7. Millî Eğitim Şûrası kararıyla adı resmen "Beyazıt Devlet Kütüphanesi" olarak değiştirilmiştir. Hakkı Tarık Us Koleksiyonu ve Genişleme: Gazeteci-yazar Hakkı Tarık Us'un 2003 yılında kütüphaneye devredilen devasa süreli yayın arşiviyle birlikte kurum, Türkiye'nin en zengin gazete-dergi araştırma merkezlerinden birine dönüşmüştür. Çağdaş Renovasyon Süreci: 1999 Marmara Depremi'nde hasar gören tarihi yapı, Tabanlıoğlu Mimarlık tarafından hazırlanan kapsamlı bir koruma ve yeniden işlevlendirme projesiyle 2015-2017 yılları arasında yenilenmiştir. Yapılan restorasyon çalışması, aralarında Leaf Awards ve World Interior News Awards'ın da bulunduğu çok sayıda uluslararası mimarlık ödülüne layık görülmüş; Wired dergisi tarafından dünyanın en güzel kütüphaneleri arasında gösterilmiştir. Mimari Özellikleri Mekânsal Kurgu ve Avlu: Tipik bir Osmanlı külliye imareti plan tipine sahip yapı, revaklarla çevrili bir iç avlu ve bu avlu etrafında sıralanan çok kubbeli hacimlerden oluşmaktadır. Son restorasyonda iç avlunun üzeri hafif, ışık geçiren membran bir çatı örtüsü ile kapatılarak modern bir karşılama ve toplanma alanına dönüştürülmüştür. Kubbe Sistemi ve Aydınlatma: Yapının üst örtüsü, tuğla ve kesme taş işçiliğiyle örülmüş pandantifli kubbeler dizisiyle taşınmaktadır. İç mekân aydınlatmasında tarihi dokuya doğrudan müdahale etmeyen, kubbe geometrisini ve tonoz hatlarını vurgulayan minimalist aydınlatma tasarımları kullanılmıştır. Şeffaf Koruma Kutuları (Siyah Cam Kutular): Nadir yazma eserlerin ve hassas koleksiyonların iklimlendirme ve güvenlik standartlarını sağlamak amacıyla salonların ortasına, tarihi duvarlara temas etmeyen bağımsız şeffaf siyah cam sergileme/saklama modülleri yerleştirilmiştir. Bizans Kilisesi Kalıntıları: Restorasyon kazıları esnasında ortaya çıkarılan Bizans dönemine ait bazilika kalıntıları ve döşemeler, ziyaretçilerin üzerinde yürüyebileceği şeffaf cam zeminler vasıtasıyla korunarak mekânın görsel hafızasına dâhil edilmiştir.