Bâyezid Camii

Bâyezid Camii Nedir? Bâyezid Camii, İstanbul'un Fatih ilçesindeki Beyazıt Meydanı'nda, Bizans devrindeki Theodosius Forumu'nun bulunduğu alanda yükselen anıtsal bir selâtin camiidir. Sekizinci Osmanlı Padişahı Sultan II. Bayezid tarafından inşa ettirilmiştir. İstanbul'un fethinden sonra Fatih Camii'nden sonra şehre kurulan ikinci büyük selâtin camisi olmakla birlikte, orijinal Fatih Camii 1766 depreminde yıkılıp yeniden yapıldığı için Bâyezid Camii, İstanbul'da özgün mimari yapısını ve bütünlüğünü koruyarak günümüze ulaşabilmiş en eski selâtin camisi kabul edilmektedir. Cami; medrese, hamam, imaret, kervansaray, sıbyan mektebi ve türbelerden meydana gelen geniş Bâyezid Külliyesi'nin merkez yapısıdır. Tarihçesi İnşa Süreci: Caminin yapımına cümle kapısındaki kitâbeye ve tarihi kayıtlara göre 1500-1501 yıllarında başlanmış, inşaat 1505-1506 yıllarında tamamlanmıştır. İlk cuma namazının Sultan II. Bayezid tarafından kıldırıldığı rivayet edilir. Yapının mimarı konusunda arşivlerde Mimar Hayreddin, Mimar Kemâleddin ve Yakub Şah bin Sultan Şah isimleri öne çıkmaktadır. 1509 Depremi ve Mimar Sinan Takviyeleri: 1509 yılında İstanbul'da meydana gelen ve "Küçük Kıyamet" olarak adlandırılan büyük depremde cami ciddi hasar görmüş, kubbe ve kemerleri zedelenmiştir. Daha sonraki yıllarda dönemin başmimarı Mimar Sinan tarafından cami içine takviye kemerler yapılarak bina statik yönden güçlendirilmiştir. Yangınlar ve Onarım Evreleri: 1683 yılındaki yangında minare külahları tutuşmuş, 1743 yılında ise düşen bir yıldırım nedeniyle minarelerden birinin külahı yanmıştır. Çeşitli dönemlerde meydana gelen deprem ve yıpranmalar neticesinde 18. ve 19. yüzyıllarda muhtelif tamiratlar geçirmiştir. Cumhuriyet Dönemi ve 2012-2020 Kapsamlı Restorasyonu: Zamanla yıpranan ve daha önceki restorasyonlarda yapılan uygunsuz çimento uygulamalarından zarar gören cami, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2012 yılında çok kapsamlı bir restorasyona alınmıştır. Yaklaşık 8 yıl süren titiz yenileme ve güçlendirme çalışmalarının ardından 2020 yılı mayıs ayında yeniden ibadet ve ziyarete açılmıştır. Mimari Özellikleri Plan Şeması ve Kubbe Düzeni: Kareye yakın bir harim alanına sahip olan cami, 16,78 metre çapındaki merkezi kubbesini dört büyük filayağı üzerinde taşır. Kubbe mihrap ve giriş yönlerinde birer yarım kubbeyle, yanlarda ise dörder küçük kubbeyle desteklenir. Bu plan düzeni, Ayasofya'nın merkezi mekân şemasının Osmanlı klasik mimarisine geçiş sürecindeki en önemli uygulamalarından biri olarak kabul edilir. Şadırvanlı İç Avlu: Girişte yer alan revaklı avlu, 20 sütun üzerine oturan 25 kubbe ile çevrilidir. Kırmızı porfir, somaki ve mermer sütunlarıyla göz dolduran avlunun merkezinde sekizgen mermer bir şadırvan yer almaktadır. Minareler: Caminin iki minaresi mevcuttur. Bu minareler alışılmışın dışında harim kütlesine doğrudan bitişik olmayıp yan tabhâne (misafirhane) kanatlarının dış köşelerine yerleştirilmiştir ve aralarındaki mesafe yaklaşık 80 metreyi bulur. Minare gövdelerindeki tuğla işçiliği ve geometrik bezemeler erken klasik dönemin özgün motiflerini yansıtır. Hat Sanatı ve Tezyinat: Cümle kapısı, pencereler ve son cemaat yerindeki celî sülüs kitâbeler, dönemin ekol oluşturan büyük hat üstadı Şeyh Hamdullah'ın imzasını taşımaktadır. Mukarnaslı mermer mihrap, ince taş işçilikli mermer minber ve zarafetiyle dikkat çeken hünkâr mahfili yapının öne çıkan iç unsurlarıdır. Hazîre Bölümü: Caminin kıble tarafındaki hazîrede bânisi Sultan II. Bayezid'in türbesi, kızı Selçuk Hatun'un türbesi ve Tanzimat Devri devlet adamlarından Mustafa Reşid Paşa'nın türbesi yer almaktadır.